Eleştiri Gülüş'ün Köşesi Kitap

İstatistiklerin söylediği (2): Başarılı çocuk olunmaz, doğulur!

basarili-cocuk-1(Yazının ilk bölümü için tıklayın)

Siz, çocuk yetiştirme uzmanları T. Berry Brazelton ve L. Emmett Holt gibi titizlikle çocuk yetiştirmenin gerekliliğine mi inanırsınız, yoksa J. Rich Harris ve Steven Pinker gibi her şeyin kalıtsal olduğuna mı? Bunu akşama kadar tartışsak da günün sonunda herkesin farklı bir fikri olacaktır. Ama verilere bakabiliyorsak, bize susmak düşmez mi?

29078036_Levitt ve Dubner, ebeveynliğin kalitesinin birçok alanda ölçülemediğinin farkında. Ama yine de bir veriye bakabildiklerini düşünüyorlar: Çocuğumuzun akademik başarısı ya da başarısızlığı, ebeveynleri hakkında bir şeyler söyleyebiliyor. Yazarlar, ABD Eğitim Bakanlığı’nın “Early Childhood Longitudinal Study” (Erken Çocukluk Uzun Dönem Araştırması) projesinde regresyon analizi yaparak bir sonuca varabildiklerini düşünüyorlar. İşte, istatistiklere göre, bir çocuğun başarı ve başarısızlık oranını iyi ya da kötü yönde etkileyebilen 8 özellik:

BAŞARILI ÇOCUK İÇİN

  1. Çocuğun iyi eğitimli ebeveynlere sahip olması
  2. Çocuğun ailesinin yüksek sosyoekonomik statüye sahip olması
  3. Çocuk doğduğunda annesinin 30 veya daha fazla yaşta olması
  4. Çocuğun ailesinin, evde okulda konuşulan dili konuşuyor olmaları
  5. Çocuğun evinde çok sayıda kitap olması
  6. Çocuğun ailesinin Okul Aile Birliği’ne dâhil olması

BAŞARISIZ ÇOCUK İÇİN

  1. Çocuğun doğum kilosunun düşük olması
  2. Çocuğun evlat edinilmiş olması

basarili-cocuk-2“Neden” sorusuna yazarlar, Sherlock Holmes titizliğiyle cevaplar aramışlar. Mesela 3 numaranın neden annenin çocuğunu gerçekten isteyerek doğurmasıyla ilişkili olduğunu, 7 ve 8 numaralı özelliklerin neden daha özensiz ya da düşük IQ’ya sahip ebeveynlere ait olabileceklerini ikna edici bir dille anlatıyorlar. İstisnaların kaideleri bozmadığı, istatistiksel olarak ortada. Etkili olmayan faktörler arasında, büyük şaşkınlığımıza rağmen;

– anne-babanın ayrı yaşıyor olması,
– annenin bebeğini işe gitmeden büyütmüş olması,
– onu aktiviteden aktiviteye koşturuyor olması,
– çocuğun düzenli TV seyretmesi, gibi faktörler var.

basarili-cocuk-3Burada bizi isyan ettiren ne? Şu ki, hayallerimiz çöpü boyladı. Çünkü çocuğumuzun başarılı olması için yapabileceğimiz fazla bir şey olmadığını, yaptığımız şeylerle değil olduğumuz (ya da olamadığımız) şeylerle çocuğumuzun başarı ihtimalini etkilediğimizi görüyoruz.

Kimsin? Kiminlesin? Nasıl bir yaşam tarzın var?

Yazarlara göre ebeveynlerin emekleri boş değil ama çoğu ebeveyn bir çocuk yetiştirme kitabı aldığında artık pek çok şey için geç oluyor. Çocuk üzerinde emek vermenin anlamsızlığı ve ondan ziyade kendimizi büyütmenin gerekliliği, aslında hep bildiğimiz bir gerçek. Bu yüzden değil mi “Annelik Tarzınız Yaşam Tarzınızdır” deyişimiz? Yazarlar da kim olduğunuzun, kiminle evlendiğinizin (çocuğun babası o olacak çünkü) ve nasıl bir yaşam tarzı sürdüğünüzün (örneğin çevrenizle ve çocuğunuzla nasıl iletişim kurduğunuzun) her şeyden önemli olduğunu anlatıyorlar. Baskıcı ya da takıntılı bir ebeveyn olmanızın etkisi ise çocuğun başarısı üzerinde rol oynamıyor.

Uyarı

Kitabı okurken istatistiklerin çarpıcı ve yazarların ikna edici olduğunu gözlemleyebilirsiniz. Ancak dikkatinizi çekerim ki istatistik alınabilen alan, yalnızca çocuğun akademik başarısıdır. Hepimizin bildiği üzere akademik başarı ruhsal sağlık, içsel huzur, genel mutluluk gibi olgularla birlikte yürüyen bir eğri değildir. Uzmanların hesaplayamadığı bu değerleri biz ebeveynler zengin de olsak yoksul da, erken de doğursak geç de, edinmek için çaba gösterebiliriz.

Gülüş Türkmen

Yazar, müzisyen, iletişim danışmanı.
www.gulusturkmen.com

Yorum Ekle

Yorum yapmak için tıklayınız