Çocuk Çocuk Psikolojisi

Şımarmış bu çocuk! (2 yaş sendromu – Bölüm 1)

Şımarıklık öfke nöbetlerinin sebebi değil, ancak bu nöbetlere verdiğiniz tepkinin sonucu olabilir...

Şımarmış bu çocuk.
İstediği oyuncağı hemen arkadaşının elinden almak istiyor, her gördüğüne “Benim! Benim!” diyor, engel olursanız bağıra çağıra kendini yere atıyor, hatta durup dururken bile bağırıyor ve insanın sabrını epey zorluyor.

Bunları küçükken biz yaptığımızda terliği kafamıza yemiştik.
Oysa ki bunlar, gelişiminin doğal bir parçası.

Hayır, bu çocuk şımarmış değil.
Ama bu davranışlarına vereceğiniz tepkiye göre şımarabilir, o ayrı.

Karşımızdaki insan 2 yaşında, bebeklikten çocukluğa geçiş aşamasında. Bebek değil, artık istediği yere yürüyerek gidebiliyor, kendisini anlatabiliyor, sorunlarına basit çözümler üretebiliyor (örneğin sandalyeyi çekip istediği rafa uzanmayı becerebiliyor), yani artık aciz değil. Ama henüz çocuk da değil, hislerini, davranışlarını, hareketlerini kontrol etme yeteneği sınırlı. Tamamen isteklerine göre yaşıyor. Fiziki kontrolü oldukça gelişmiş olmasına rağmen, o da tam değil. Boyamayı kağıt üzerinde sınırlı tutabilmesi bile zaman alıyor. Beyni geliştikçe, duygularını kontrol etmeyi, sabretmeyi, daha uzun süre odaklanabilmeyi öğrenecek. “İnsan içinde kendimi yere atarsam anneme ayıp olur” gibi sosyal kodlar zaten yok. Bebeklikten çıktığı ama henüz “çocuk” olmadığı için ona “toddler” diyorlar.

Bebeklikten çocukluğa geçiş, bir nevi “erken ergenlik” olarak adlandırılıyor. Bu geçiş, çocukluktan yetişkinliğe geçişe benzeyen bir süreç. Bir taraftan acizlikten kurtulma durumu var. Düşünün ki tezgahın üzerine yardımsız tırmanabiliyor, artık kim tutar onu! İnsan egosunun en üst noktaya bu dönemde çıktığı söyleniyor. Bir taraftan da dış dünya hala karmaşık ve korkutucu, kendi kendine başa çıkabileceği gibi değil. Bazen bebek olmak onun için daha konforlu. Komşunun köpeği hala büyük, en üst raf hala çok yüksekte, mikserin sesi hala ürkütücü.

Harvey Karp “Mahallenin En Mutlu Yumurcağı” kitabında, döllenmeden yetişkinliğe doğru giden süreci, ilk tek hücreli canlının modern insana evrilme sürecine benzetiyor. Beş haftalık cenini, kısa uzuvları ve ensesindeki solungaç benzeri yarıkla 400 milyon yıl önceki “balık” evresine; yeni doğan bebeği 30 milyon yıl önceki (nefes alırken yemek yiyebilen, kulaklarında ve alnında sonradan dökülecek olan kılları olan ve el ve ayaklarını bir şeyi kavramak için kullanan) maymunlara benzetiyor. 12-18. aylar iki ayağı üzerinde dikilen şempanzeyi, 18-24. aylar neandertalleri, 24-36. aylar mağara adamlarını, 36-48. aylar ise ilk köylüleri anımsatıyor. Çocuk 4 yaşına geldiğinde, insanoğlunun 5 milyon yılda edindiği becerilere sahip hale geliyor.

Harvey Karp bu analojiyi, çocukla mağara adamının beyin gelişimi ve yeteneklerini karşılaştırarak yapıyor (detaylarını buradan okuyabilirsiniz). Dolayısıyla karşımızdaki, şempanzelikten yeni çıkmış, neandertalle mağara adamı arasında bir seviyede, ilkel düşünce ve yeteneklere sahip bir yavru. “1-4 yaş arası çocukları ‘minyatür yetişkin’ ya da ‘minik çocuk’ gibi düşünmek sık yapılan bir hatadır ve bu bakışla çocuğunuzla etkili iletişim kuramazsınız” diyor özetle Harvey Karp. “Onun ilkelliği, sizi de ilkelliğe sürüklemesin”.

Öfke nöbetlerinin şımarıklıkla hiç mi ilgisi yok?

Harvey Karp’a göre öfke krizleri, 1 yaş grubu çocukların bir manipülasyon aracı değildir, kendileri de en az sizin kadar “mağdur”dur. Bu ruh halinden kurtulmaya çalıştıkça, daha da saplanabilir. Bu yüzden sizin yardımınıza ihtiyacı vardır. 2 yaşından büyük çocuklar verdiğiniz tepkiden hoşlanırsa, huysuzlukla istediğini elde edebileceğini hisseder. Bu, bilinçli bir manipülasyondan çok, fark etmeden geliştirdiği bir alışkanlıktır. 3 yaşındaki çocuk artık dünyanın nasıl işlediğini anlar ve gerçek krizlerin yanında, huysuzluk nöbetlerini kullanır.

Naomi Aldort “Çocuğunuzla Birlikte Büyümek” kitabında “Çocuğunuzu sakinleştirmek adına istediğini yapmaya ve taviz vermeye başladığınızda, ona istediğini yaptırma yöntemi olarak öfke nöbetlerini öğretmiş olursunuz.” diyor.

Dolayısıyla “şımarıklık” öfke nöbetlerinin sebebi değil, ancak bu nöbetlere verdiğiniz tepkinin sonucu olabilir.

İki yaş bunalımını hasarsız atlatmanın ilk basamağı, karşımızdaki yavrudan ne bekleyebileceğimizin bilincinde olmaktır. Bu davranışları “şımarıklık” değil, gelişiminin doğal bir parçası olarak görmek, bu süreci sağlıklı yönetebilmek için önem taşır.

Ne de olsa maharet “kriz yönetimi”nde yatıyor ve bu gerçekten bir kriz!

Öfkenin arkasında yatan duygular bir dahaki yazıda. Sağlıcakla!

 

Gelecek yazılar:

2 yaş sendromu 2: Neden bu asabiyet?
2 yaş sendromu 3: Ne yapmamalı?
2 yaş sendromu 4: Çocuğum öfke krizine girdiğinde ne yapmalıyım? Naomi Aldort’tan gelsin!
2 yaş sendromu 5: Çocuğum öfke krizine girdiğinde ne yapmalıyım? Harvey Karp’tan gelsin!

Zeynep Domaniç

Zeynep Domaniç

Anne. Eş. Evlat. Kardeş. Hem de en şanslılarından.

1983 doğumlu. Mülkiye ve ODTÜ’de iktisat okudu. Bir kamu kurumundaki iş hayatına şimdilik ara verdi, evde oğluna bakıyor.

Okul zamanlarındaki not paylaşma hesabı, okuduğu kitaplardan derlediği notları www.folikasitannesi.com sitesinde paylaşıyor. Kendince folik asit jenerasyonunun folik asit annesi.

Keyfi genel olarak yerinde.

www.folikasitannesi.com

Yorum Ekle

Yorum yapmak için tıklayınız

*

En Popüler İçerikler

Alternatif Yazarlar

Gülüş Türkmen
Gülüş Türkmen
Aslı Demirörs Ağtaş
Aslı Demirörs Ağtaş
Gözde Erserçe Özateşler
Gözde Erserçe Özateşler
Deniz Sütlü Özgül
Deniz Sütlü Özgül
Ayşegül Uysal
Ayşegül Uysal
Özdemir Hiçdurmaz
Özdemir Hiçdurmaz
Özge Çakıcı Songür
Özge Çakıcı Songür
Meftun Kocakaya
Meftun Kocakaya
Tuba Tayfun Kayalarlı
Tuba Tayfun Kayalarlı
Zeynep Domaniç
Zeynep Domaniç
Tümünü Gör

Güvenilir Uzmanlar

Uzm. Dyt. Orçun Kürüm
Uzm. Dyt. Orçun Kürüm
Uzm Dr. Defne Eraslan
Uzm Dr. Defne Eraslan
Uzm. Psk. Aylin Karabağ Sılığ
Uzm. Psk. Aylin Karabağ Sılığ
Eğt. Uzm. Dr. Elif Kalkan
Eğt. Uzm. Dr. Elif Kalkan
Psk. R. Berin Tuncel
Psk. R. Berin Tuncel
Uzm. Psk. Elçin Gündoğdu Aktürk
Uzm. Psk. Elçin Gündoğdu Aktürk
Uzm. Klinik Psk. Yasemin Meriç Kazdal
Uzm. Klinik Psk. Yasemin Meriç Kazdal
Uzm.Ped. Belgin Temur
Uzm.Ped. Belgin Temur
Funda Kale Yıldırım
Funda Kale Yıldırım
Tümünü Gör