Aile Alternatif Anne Ödülleri Cinsellik Çocuk Çocuk Psikolojisi Çocuk Sağlığı Röportaj

Çocuk Yetiştirirken: Mahremiyet ve Çıplaklık 1

Müthiş bir yazı dizimiz başlıyor! Yasak elma: Mahremiyet ve çıplaklık konusunu Türk ve yabancı 6 pedagog/çocuk psikoloğuyla konuştuk.

03adameveÇocuğun cinsel kimliğinin bir kısmı kendi özelliklerinden gelse de ailenin, toplumun bu kimliğin şekillenmesinde katkısı büyüktür. En azından cinsel kimliği ifade etme ve cinselliği yaşama tercihleri tamamen öğrenilen becerilerdir. Tabii ki çocuklarımıza bedenlerini sakınmayı öğretmek onların güvenliği için önemlidir ama korumayı ve sevmeyi öğretmek yetişkin hayatlarında kendileri ile barışıklıklarını sağlamak açısından önemlidir. Ergenliğe ulaşıldığında cinsellik hakkında temel bilgileri edinmiş olan bir çocuk ile “ayıp” eğitimi almış bir çocuk arasındaki güvenlik ibresi ilkinin yönünü gösterecektir. Zira “ayıp”, “büyüyünce öğrenirsin” eğitimleri ile anne baba çocuğun yanlış kaynaklara yönelmesine sebep olabilir. Oysa bebeklikten başlayan aile içinde anne-baba güven çemberi içinde öğretilen “mahremiyet” ve yaratılan “beden ve çıplaklık” algısı çocuğu tehlikelere karşı koruduğu gibi yetişkinlikte sağlıklı cinselliğin de temelidir. Bunun tersi bir durumda ise yalan yanlış kulaktan dolma bilgiler ile yanlışa düşme olasılığı artacaktır.

Bu sebeple bu yazıda uzmanlara ilk sorum şu oldu, “mahremiyet” öğretilir mi? Yoksa zaten “utanma” duygusu ile çocuk zaman içinde bu nosyonu edinir mi?

“Mahremiyet doğuştan gelmez. Aile tarafından çocuğa öğretilir.” derken Uzm. Psikolog Hale Nur Kılıç özellikle “karşılıklılık” ilkesini vurguluyor ve anne/baba kendi mahremiyetlerini korumalarını ve çocuğun mahremiyetine de saygı duymalarının altını çiziyor. Verdiği örnekse pek de bizim toplumda kabul görecek cinsten olmasa da, ne kadar çok anne/baba uygularsa o kadar toplumda kabul göreceği aşikar olan bir gerçek; herhangi bir yabancı/akraba/tanıdık çocuk istememesine rağmen öpmeye çalışıyorsa, burada uyarmamız gereken kişi çocuğumuz değil, akrabamız olmalı!

Uzman Pedagog Belgin Temur’a göre “Mahremiyet kesinlikle öğretilen bir şeydir. Çocuk bebeklik döneminden itibaren kendi sınırlarının ve çevresindeki diğer yetişkinlerin sınırları olduğunu öğrenir. Bu sebeple kişisel alan yaratmak bu anlamda çok önemlidir. Çocuğun kendi odasının olması, bu odada kendi sınırlarını yaratması, kendisi için önemli olan şeyleri istediği gibi koruyup düzenlemesi, o izin vermedikçe başkalarının onun kişisel alanına müdahale edemeyeceğinin öğretilmesi çocukta mahremiyet algısının oluşması için çok önemlidir.”diyor ve o da “karşılıklık” gereği “özellikle anne baba yatak odasının mahremiyetinin önemini vurguluyor. Zira birçok çocuk maalesef bu mahremiyete özen gösterilmediği ve çocuğun istediği anda anne baba odasına girme özgürlüğü olduğu için anne babasını uygunsuz bir şeklide görmekte; bu da gelişiminde sıkıntılar yaşamasına neden olmaktadır.” diye ekliyor.

Oysa Pedagog Betül Şen biraz daha farklı bir şeyler söylüyor; Mahremiyetin temelinde utanma duygusunun var olduğunu varsayarsak utanma duygusu bizim yaratılışımızda bulunduğundan mahremiyet kavramının da içgüdülerimizde bulunduğunu söylemek mümkün olacaktır. Mahremiyetin ne düzeyde önemseneceğini çevresel yaşantılar güçlü bir şekilde belirler. Mahremiyet ile ilgili hiçbir dönüş almayan çocuk çevresine karşı son derece rahat tavır sergileyecektir; ancak bu konuda bilinçli yetiştirilen çocuk var olan içgüdüsünün etkisi ile bu konuyu kolaylıkla kavrayacaktır.

Uzm. Psikolog Beril Pabuççer: Mahremiyet kavramı sadece cinsel organları içermez. Küçük çocukları dudaktan öpmemek, o öptürmek istemediğinde ona saygı duymak, kucaktan kucağa çocuğu gezdirmemek, vücudunun bölümlerini mıncıklamak vs. gibi davranışlarla sevmemek, odasına girerken kapısını tıklatmak, aile ve ev içinde çok rahat her konuyu konuşmamak vs. gibi bir çok alanı kapsar mahremiyet dediğimiz konu.

Uzm. Psikolog Beril Pabuççer ise 3 yaşından itibaren ebeveynler çocuklarına mahremiyeti öğretmeye başlamalıdır, ancak asla yasaklayıcı, emir veren bir eda ile değil, aksine açıklayıcı ve çocuğun faydasını öne çıkararak anlatılmalıdır diyor.

Pedagog Isabel Hecker: “Mahremiyet duygusu yaklaşık 4 yaş civarında gelişir. Bu dönemde çocuklar kendi mahremiyetini talep etmeye başlarlar. Burada önemli olan ebeveynleri ve onlara bakan kişilerce buna saygı duyulmasıdır. Yani ellenmek istemeyen ya da banyoda yalnız kalmak isten çocuğun bu isteğine saygı duyulmuyorsa ve diğer şekilde davranmasına zorlanırsa sağlıklı bir mahremiyet duygusu kendiliğinden gelişmesi mümkün değildir.

Bu son paragrafı bir kez daha tekrar etmekte fayda var; bebekler annelerinin bedenlerinden doğarlar ve ancak göbek bağı kesildikten uzun bir süre daha (2 hatta 3 yıl gibi bir uzun süre) annelerine muhtaçlık derecesinde bağlıdırlar. Ancak bu bağdan kurtulma refleksini göstermeye başladıkları her aşamada bebeklere/çocuklara/ergenlere saygı duymak, onların yaşamsal becerileri için kritiktir. Ve asla o ilk kritik anlar kaçırılmamalıdır ki; sonrasında hatalı bağlantılar uzun uzun devam etmesin…

Yazı dizimizin 2. bölümünü 2 Mayıs’ta okuyabilirsiniz.

Gözde Erserçe Özateşler

Gözde Erserçe Özateşler

1977 yılında doğdum. 1999 yılında Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nden mezun oldum. 13 yıl bankacılık sektöründe eğitim ve insan kaynaklarında çalıştım. Nisan 2007’de evlendim. Temmuz 2010’da çok beklediğim oğlum Ömer doğdu, Haziran 2012’de ise hiç beklemediğim kızım Rana doğdu. Kızımın doğumundan sonra yeniden işe dönsem de 60 yaşıma geldiğimde kapımı çalacak oğlumla kızımla kuracağım muhabbettin bağı ağır bastı ve işimden ayrıldım. İki yıldır tam zamanlı anneliğimin yanı sıra zaman zaman evden işe alım projeleri yapıyorum. Bunların yanı sıra 2004 yılında İstanbul Psikodrama Enstitüsü’nün Yardımcı Psikodramadist programını bitirdim, umarım bir gün ileri düzey programını da tamamlarım. Anneliğimin en takıntılı yanı yemek (tatil köyünde yoğurt mayalamışlığım var;), bu nedenle mutfakta vakit geçirirken çok eğleniyorum.

4 Yorum Var

Yorum yapmak için tıklayınız

Alternatif Yazarlar

Gülüş Türkmen
Gülüş Türkmen
Aslı Demirörs Ağtaş
Aslı Demirörs Ağtaş
Gözde Erserçe Özateşler
Gözde Erserçe Özateşler
Deniz Sütlü Özgül
Deniz Sütlü Özgül
Ayşegül Uysal
Ayşegül Uysal
Özdemir Hiçdurmaz
Özdemir Hiçdurmaz
Özge Çakıcı Songür
Özge Çakıcı Songür
Tuba Tayfun Kayalarlı
Tuba Tayfun Kayalarlı
Meftun Kocakaya
Meftun Kocakaya
Zeynep Domaniç
Zeynep Domaniç
Tümünü Gör

Güvenilir Uzmanlar

Uzm. Dyt. Orçun Kürüm
Uzm. Dyt. Orçun Kürüm
Uzm Dr. Defne Eraslan
Uzm Dr. Defne Eraslan
Uzm. Psk. Aylin Karabağ Sılığ
Uzm. Psk. Aylin Karabağ Sılığ
Eğt. Uzm. Dr. Elif Kalkan
Eğt. Uzm. Dr. Elif Kalkan
Psk. R. Berin Tuncel
Psk. R. Berin Tuncel
Uzm. Psk. Elçin Gündoğdu Aktürk
Uzm. Psk. Elçin Gündoğdu Aktürk
Uzm. Klinik Psk. Yasemin Meriç Kazdal
Uzm. Klinik Psk. Yasemin Meriç Kazdal
Uzm.Ped. Belgin Temur
Uzm.Ped. Belgin Temur
Tümünü Gör