Yazan: 07 Eylül 2012 Yorumlar Devamı →

Florür: Diş Macunumdaki Düşman (mı)?

florür

Geçtiğimiz günlerde www.yalansavar.com ‘da yayınlanan, diş hekimi İlkay Uzun’un kaleme aldığı florürün faydası/zararı analizini yapan “Macuncu geldi hanım! Forürlü macunlar bunlar” başlıklı yazıya yer vermiştik. Yazıya buradan ulaşabilirsiniz. Bu kez bilimsel başka bir makaleden yola çıkılarak, editörümüz Tanla tarafından florürün gerçekten zararlı olup olmadığı farklı açılardan sorgulanıyor.

 

2012 Temmuz ayında yayınlanan bir bilimsel makale, yüksek oranlı florüre maruz kalınan bölgelerde yaşayan çocukların, az oranlı florüre maruz kalan bölgelerde yaşayan çocuklara kıyasla önemli ölçüde daha düşük IQ (zeka katsayısı) skoruna sahip olduğunu belirtti. Makale, bu bulguların, yüksek oranda florürün çocuklarda sinir sistemi gelişimini olumsuz yönde etkilediğine dair görüşleri muhtemelen desteklediğini öne sürdü. (1)

Bu makale florür konusundaki tartışmaları yeniden gündeme getirdi. Florür gerçekten bu kadar zararlı mı? Çocuklarımıza diş fırçalama alışkanlığı kazandırmaya çalışırken florürlü diş macunlarından vazgeçmek mi lazım? Aklıma takılan soruları yanıtlayabilmek için araştırma yapmaya başladım.

Bu yazımda florürün ne olduğu, faydaları, zararları, dünya ve Türkiye’deki florür konusundaki uygulamalardan bahsettikten sonra, florürlü diş macunu konusundaki düşüncelerimi paylaşacağım.

Florür nedir?

Florür, flor elementinin indirgenmiş anyon (negative ion) halidir. Doğal olarak suda, yiyeceklerde, toprakta ve bazı minerallerin içinde bulunur. Ayrıca laboratuvarlarda yapay olarak üretilerek içme suyuna ve çeşitli kimyasal ürünlere de katılabilir. Florür diş sağlığını korumak amacıyla yaygın olarak kullanılan bir maddedir.

Florür diş çürümesine karşı nasıl korur?

Florür dişleri iki şekilde korur:
1- Diş çürümesi ağız içindeki belli bir bakteriden kaynaklanır. Şekerli bir gıda yediğinizde bu bakteri dişin yüzeyindeki faydalı mineralleri yok eden bir asit üretir. Florür bu zararlı asit üretimini engeller.
2- Eğer diş mineleri zaten asit tarafından zarar görmüşse, florür zarar gören alanlarda birikerek mineyi yeniden yapılandırır. Böylece çürüklerin oluşmasını engeller.

Florür ne şekilde insan vücuduna girer?

Florür insan vücuduna içme suyu ve florür içeren ürünlerin tüketilmesi yoluyla girer. Florür doğada bulunan bir maddedir. Bazı kaya ve toprak cinslerinde bulunan bu madde içme sularına karışabilir. Yine uygun şekilde  arıtma yapılmayan endüstriyel atıklar da içme sularındaki florür miktarını artırabilir. Florür içeren ürünler diş macunları, gargara suları, diş doktorları tarafından tedavide kullanılan bazı ilaçlardır. Ayrıca diğer bazı ilaçlarda ve böcek ilaçlarında da florür bulunabilir.

Dünyada içme suyundaki florür nasıl düzenlenmiştir?

Florür Aksiyonu Ağı’nın (The Florür Action Network) verilerine göre,(2) Avrupa nüfusunun %97’si içme sularında florür kullanmamaktadır. Avrupa’da kullanan ülkeler ve nüfusa oranına göre suda florür kullanma yüzdesi şu şekildedir: İrlanda(%73), İspanya(%11), İngiltere(%11) ve Polonya(%1).

Yukarıdaki ülkeler dışında şu OECD ülkeleri içme suyuna florür eklemektedir: Avustralya(%80), Şili (%70%), İsrail (%70%), Amerika (%64), Yeni Zelanda (%61) ve Güney Kore(%6).

Amerikan nüfusunun çoğu florür eklenmiş musluk suyudan içmektedir.  Amerikan içme suyundaki florür standardı 1 litreye 0,7-1,2 miligramdır. Amerikan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi, 1945 yılından beri uygulanmakta olan içme suyuna florür katılması işlemini “20. yüzyıldaki en önemli halk sağlığı başarılarından biri” olarak kabul etmektedir. (3) Bununla beraber, son dönemde içme suyundaki florür oranının azaltılması konusunda fikirler oluşmaya başlamıştır. (4) Bunun nedeni, florür konusunun ilk gündeme geldiği 40’lı yıllardan bu yana, piyasada florür içeren ürünlerin ve doğal kaynaklardan alınan florür miktarının artmış olması ve içme suyuna eskisi kadar florür eklemenin gerekli olmamasıdır.

Türkiye’de içme suyundaki florür nasıl düzenlenmiştir?

Türkiye’de içme suyuna florür katılmadığına dair birkaç kaynakta bilgi olsa da, devlet sitelerinde bu konuda bir bilgiye ulaşamadığım için emin olamıyorum. Bununla beraber, 1997 senesinde yayınlanan ve şu anda kullanımda olmayan Türk İçme Suyu Standartı’na göre sularda bulunacak maksimum florür miktarını 1 litreye 1,5 miligram olarak belirlenmiş. (5) Türkiye’de ayrıca bazı bölgelerde sudaki florür miktarının doğal olarak yüksek olduğuna dair veriler bulunuyor. (6)

Florür konusundaki tartışmalar nedir?

Florür konusunda inceleme yaptığınızda, bu maddenin insan sağlığına yararlı olduğunu ve zararlı olduğunu söyleyen görüşlerle karşılaşıyorsunuz. Bu yarar/zararların hepsi ayrı ayrı birer yazı konusu olabilecek kadar uzun. Bu nedenle aşağıdaki tabloda sadece özetlerini veriyor ve bu konularla ilgili daha detaylı bilgi edinmek isteyenlerin aşağıda listelediğim kaynaklara başvurmalarını öneriyorum.

[one_half]

Faydaları
  • Dişlerde Diş çürümesini ve ciddi çürüklerin oluşmasını önler. Dolgu ve diş çekimi ihtiyacını azaltır.

[/one_half]

[one_half_last]

Zararları
  • Dişlerde: 8 yaşından küçük çocuklarda gereğinden fazla florür tüketilmesi dental fluorosis denilen ve diş minesinin görünümünü değiştiren bir rahatsızlığa neden olur. Bu rahatsızlıkta dişlerin üzerinde beyaz lekeler oluşur. İleri vakalarda dişlerde oyuklar oluşabilir. (7)
  • Kemiklerde: Yaşam boyunca fazla florür tüketilmesi kemik kırılmalarına neden olabilir. Ayrıca kemiklerde skeletal fluorisis denilen ağrılı bir rahatsızlığa sebep olabilir.(7)
  • Diğer: Florürün eklem iltihabı (artrit), kanser, kalp/damar rahatsızlıkları, şeker hastalığı, iç salgı bezleri rahatsızlıkları, mide/bağırsak rahatsızlıkları, böbrek rahatsızlıkları, erkeklerde üreme problemi ve tiroid gibi rahatsızlıklara sebep olduğu, çocuklarda zeka düşüklüğüne neden olduğu ve beyin fonksiyonlarını olumsuz yönde etkilediğine dair bazı araştırmalar bulunmaktadır. (8)

[/one_half_last]

Florür: Yararlı mı? Zararlı mı?

Bu yazımda diş macunundaki florür konusundaki tartışmaların her iki yönünü de vermeye çalıştım. Florürün zararları konusunda yazılan makaleleri okuyan birinin ilk planda düşüneceği şey “Florür bu kadar zararlıysa neden yasaklanmıyor?” olacaktır.

Florürün çeşitli zararlarına işaret eden bazı bilimsel çalışmalar olmasına rağmen, bilim adamları arasında, florürün olması gerekenden fazla tüketiminin dişlerde ve kemiklerde oluşturduğu zarar dışında, bu konuda henüz bir fikir birliği yoktur.

Öte yandan florürün diş çürüklerini engellemedeki etkisi pek çok kaynakta bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

Eğer okuduğunuz kaynaklardan edindiğiniz bilgiler sonucunda florür kullanmanın zararlı olduğuna karar verirseniz florür tüketiminizi azaltma yoluna gidebilirsiniz. Aşağıda verdiğim öneriler herhangi bir zararı olmayan ve bir kısmını genel sağlığınız için zaten yapıyor olduğunuzu tahmin ettiğim önerilerdir.

Florür tüketimini azaltmak için yapabilecekleriniz

Florür Aksiyonu Ağı florür tüketimini azaltmak için 10 maddelik bir öneri listesi geliştirmiştir: (9)

  1. Florürlü su içmeyin. Su filtresi kullanın ya da doğal olarak daha az florür içeren kaynak sularını tercih edin. Şişe sularının etiketlerini okuyun.
  2. Diş fırçalarken özellikle çocuklarınızın diş macunu yutmalarını engelleyin. Çocuklara mümkünse florürsüz diş macunları alın. Güzel tadından dolayı yutma isteğini artıracağı için çocuklarınıza aromalı diş macunlarından almayın.
  3. Dişçinizde gereksiz yere florür içeren jelli diş tedavileri yaptırmayın.
  4. İşlenme sürecinde su içeren her türlü yiyecek ya da içecek florür içerebilir. Bu nedenle işlenmiş yerine taze yiyecekleri tüketin.
  5. Amerika başta olmak üzere bazı ülkeler, üzüm suyu ve şarap üretiminde cryolite denen ve florür içeren bir böcek ilacı kullanmaktadır. Bu nedenle bu ürünleri ya tercih etmeyin ya da cryolite içeren böcek ilaçlarını daha az kullanan Avrupa markalarını tercih edin.
  6. Çay bitkisi yüksek oranda florür tutar. Çay aynı zamanda antioksidandır. Çaydan fayda sağlamak için, antioksidan özelliği yüksek olan genç yapraklı çay türlerinden için, buzlu çay ve hızlı paket çay gibi ürünlerden kaçının.
  7. Yapılan bir araştırmaya göre teflon içeren kaplarda yemek pişirmek, yiyeceklerdeki florür miktarını önemli ölçüde artırmaktadır. Bu nedenle çelik tencereler ve tavalar tercih edin.
  8. Kullandığınız ilaçların içeriğine bakıp, florür içermeyen alternatiflere yönelmeye çalışın.
  9. Tavuk üretimi sırasında kemiklerin mekanik olarak etten ayrıldığı tavuk ürünlerini tercih etmeyin. Bu ayrılış sırasında kemikler kırıldığı ve etin içinde kemik parçaları kaldığı için florür miktarını artırabilir.
  10. Florürlü tuzdan uzak durun.

Florür konusunda ne düşünüyorum?

Üzerinde tartışma yapılan konuları incelerken, sağlıklı karar verebilmek için bilimsel kaynakları referans almak gerekir. Bir maddenin sağlığa zararlı olduğunu söylerken çeşitli websitelerinde ya da kitaplarda kaynak verilmeden ileri sürülmüş olan iddialara inanmak, filmlerde gördüğümüz şeylerin gerçek olduğuna inanmak gibidir. Ne yazık ki komplo teorileri kıvamında, insanların gözünün korkutulduğu yazılar, bilimsel verilerin sunulduğu makalelerden daha çekici gelmektedir.

Bilimsel fikirler yapılan uzun süreli araştırmalar ve ortaya atılan tezlerin birden fazla kere kanıtlanıyor olması sonucunda ortaya çıkar. Bilimsel gerçek, doğası gereği çürütülmeye ya da geliştirilmeye her zaman müsait olsa da, eldeki veriler ışığında büyük ölçüde doğru olan bir kararı yansıtır.

Halk sağlığını ilgilendiren konularda, bilimsel olarak aksi kanıtlanmadığı sürece, devlet kurumları ve/veya kar amacı gütmeyen kurumlarca uygulanan kararları takip etmek daha faydalı olacaktır. Bu örnek özelinde, sulara florür ekleme ya da florürlü diş macunu kullanmak, bilimsel açıdan bireylere zarardan daha çok fayda getirdiğine inanıldığı için tavsiye edilmektedir.

Bilimsel düşünce sistemini mantıklı bulmakla beraber, yine de florür konusunda açık bir kapı bırakmak istiyorsanız, yukarıda belirttiğim üzere, florür tüketiminizi azaltma yöntemlerini deneyebilirsiniz.

Kendi adıma, diş doktorları tarafından da önerildiği üzere, istemeden yutma tehlikesine karşılık, çocuğuma 2 yaşından önce kesinlikle florürlü diş macunu vermeme taraftarıyım. 2-8 yaş döneminde de florürlü diş macunu kullanma konusunu daha sonra ayrıca değerlendirmeyi düşünüyorum.

Günümüzde florüre maruz kaldığımız kaynakların eskiye oranla arttığı açık. Florürün olması gerekenden fazla alınmasının dişlerde ve kemiklerde rahatsızlıklara yol açtığı da bilimsel olarak kanıtlanmış durumda. Bu nedenle aşırı miktarda florür almamak için yukarıda bahsettiğim florür azaltma yöntemleri uygulayabilirim. Bu yöntemlerin detayına baktığımda, kaynak suyu içmek, diş macunu yutmamak, taze yiyecekleri tüketmek ve teflon kaplarda pişirmemek gibi pek çok öneri diğer sağlık konularıyla bağlantılı olarak zaten uyguladığım konular.

Sonuç olarak, kullanım miktarına dikkat edildiği sürece, florürün zarardan çok fayda getireceğini düşünüyorum. Florürlü diş macunları konusu hakkında daha fazla bilgi için, bu yazıyı hazırlarken kaynak olarak gösterdiğim ve Alternatif Anne’de de geçen hafta yayınlanan bu yazıya da göz atmayı ihmal etmeyin…

[divide style=”2″]

Kaynaklar
Türkçe Kaynaklar
– Hapçıoğlu, B, Türkiye’de İçme Sularındaki Florürün Bölgesel Dağılımı, 1992, İ.Ü. Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi
http://www.iudergi.com/tr/index.php/disdergi/article/viewFile/17189/16449

– Küçükeşmen, Ç, Diş Hekimliğinde Florun, İnsan Vücudu ve Dişler Üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi, 2008, S.D.Ü Tıp Fak. Derg.
http://med.sdu.edu.tr/tipdergisi/2008/2008_eylul_pdf/10cigdem.pdf

– Doğal Anneyim
Toksik Diş Macunu – Florür tehlikesi
http://dogalanneyim.blogspot.co.uk/2011/10/toksik-dis-macunu-florur-tehlikesi.html

– Yalansavar.org
Macuncu Geldi Hanım! Florürlü Macunlar Bunlar!
http://yalansavar.org/2012/08/03/macuncu-geldi-hanim-florurlu-macunlar-bunlar/

İngilizce Kaynaklar
(1) Choi AL, Sun G, Zhang Y, Grandjean P 2012. Developmental Fluoride Neurotoxicity: A Systematic Review and Meta-Analysis. Environ Health Perspect
http://dx.doi.org/10.1289/ehp.1104912

(2) The Flouride Action Network (FAN)
Water Fluoridation Status in OECD Nations (OECD ülkelerinde su florlama durumu)
http://www.fluoridealert.org/content/oecd_nations/

(3) Centers for Disease Control and Prevention
Ten Great Public Health Achievements — United States, 1900-1999 (Amerika’da 1900-1999 yılları arasındaki en büyük halk sağlığı başarıları)
http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00056796.htm

(4) Government recommends lowering fluoride levels in U.S. drinking water (Hükümet Amerika’daki içme sularındaki florür oranlarının azaltılmasını öneriyor)
http://www.cnn.com/2011/HEALTH/01/07/fluoride.recommendations/index.html

(5) Türk İçme Suyu Standartı -18 Ekim 1997 tarih ve 23144 sayılı resmi gazetede yayınlanan TS 266 sayılı standarta ait yönetmelik

(6) Occurrence and problems of high fluoride waters in Turkey: an overview. (Türkiye’de yüksek oranlı florür içeren suların bulunduğu yerler ve yarattığı sorunlar: genel bakış)
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18335173

(7) Centers for Disease Control and Prevention
Community Water Fluoridation: Questions and Answers (İçme Suyunun Florlanması: Sorular ve Yanıtlar)
http://www.cdc.gov/fluoridation/fact_sheets/cwf_qa.htm#1

(8) The Flouride Action Network (FAN)
Health Effects Database (Florürün sağlığa etkileri veri tabanı)
http://www.Florüralert.org/researchers/health_database/

(9) The Flouride Action Network (FAN)
Top 10 Ways to Reduce Fluoride Exposure (Florüre maruz kalmayı azaltmak için en önemli 10 yöntem)
http://www.fluoridealert.org/content/top_ten/

– United States Environmental Protection Agency
Basic Information about Fluoride in Drinking Water (İçme Suyundaki Florür Üzerine Temel Bilgiler)
http://water.epa.gov/drink/contaminants/basicinformation/fluoride.cfm

– National Academies Press
Fluoride in Drinking Water: A Scientific Review of EPA’s Standards
http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=11571#description

– Centers for Disease Control and Prevention
Fluoridation (Florlama)
http://www.cdc.gov/fluoridation/

– National Cancer Institute
Can fluoridated water cause cancer? (Florürlü su kanser yapar mı?)
http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/Risk/fluoridated-water

– Agency for Toxic Substances & Disease Registry
ToxFAQs™ for Fluorine, Hydrogen Fluoride, and Fluorides (Toksik Madde Sık Sorulan Soruları, Florür-ve türevleri)
http://www.atsdr.cdc.gov/toxfaqs/tf.asp?id=211&tid=38

– Wikipedia
Water Fluoridation Controversy (Su Florlama Tartışmaları)
http://en.wikipedia.org/wiki/Water_fluoridation_controversy

Kategoriler: Kategorisiz, Sağlık
Tanla B.

Yazar:

ALTERNATİF ANNE YAZARI| 2013'ten Şubat 2014'e kadar Alternatif Anne'nin webmaster'lığını üstlenmiş bir dijital medya sanatçısıyım. “Grafik dizaynı, web sitesi/blog tasarımı, üç boyutlu (3D) modeller, kitap kapakları ve aklınıza gelebilecek her türlü bilgisayarlı tasarımı” FireFrogCreative.com markası altında yürütüyorum. Eşim Kuzey’le birlikte Amerika’da yaşıyoruz. 2011’de oğlumuz Can, ce-e yapınca, uykusuzluktan sislenmiş beynime daha fazla güvenemedim ve “Verba volant, scripta manent”/ “Söz uçar, yazı kalır” diyerek, çocuklu hayata dair maceralarımızı paylaşmak üzere “BebekveBen.com” blogumu tutmaya başladım. Birkaç ay sonra, 2011 Blog Ödülleri’nde halk oylamasında ilk 10’a kaldım. Hayatı, gerçek ve sanal insanları, okumayı, öğrenmeyi, bildiğim konularda cır cır ötmeyi, bilmediklerimde çenemi kapatıp dinlemeyi seviyorum. Salyangoz dahil aklınıza gelebilecek herşeyi yiyebilirim, açken önüme çıkmayın. Sosyal ağlarda aktif, uzaylılarla tanışmak için can atan bir dünya vatandaşıyım.

"Florür: Diş Macunumdaki Düşman (mı)?" için gelen yorumlar

Geri izleme | Yorum RSS Beslemesi

  1. mert diyor ki:

    Aşırı derecede abartiyorsunuz. Ben hiç flör7rden ölen görmedim :)

    • Tanla B. diyor ki:

      Merhaba Mert
      Yorumunuz için teşekkür ederim. Ancak yazının tamamını okuma şansınız oldu mu acaba? Bu yazıda florürden ölen bir kişi olduğuna dair herhangi bir iddia yok. Kaldı ki kullanım miktarlarına dikkat edildiği sürece zarardan çok yarar getirdiğine dair bir sonuca bağladım.

  2. hakan diyor ki:

    Çok güzel yazı ama bu yazı daha çok şeye benzemiş olmayan olasılık gibi birşey günde 5 6 litre su içerseniz ciddi zararlar ile karşılaşabilirsiniz. Halbuki suyu kararında içmek bir çok hastalığı def eder. Onu anlatmaya çalışmışsınız güzel olmuş tebrik ederim florür ölçülür bir kavram olmadığından yapacak birşeyimiz yok. Ben bilgisayar yazılımı ile uğraşıyorum daha çok web tasarım diyelim günümün büyük bölümü bilgisayar başında geçiyor kendimi düzenli beslenmeye adamış bir insanım. :) Maden suyunu uzun süredir içiyorum sürekli farklı markalar alıp içeriklerine bakıyorum karşılaştırma yapıyorum dengelediğim markadan içiyorum. Zaten vücudumuz biz istemesekte bizi iyi etmeye çalışıyor biz bunu sadece engelliyoruz kendi fikrimce. İnsan çok zeki bir varlık tabi kulllanabilirse başarılar :)

  3. hümeyra diyor ki:

    flor içermeyen diş macunu kullanımı hakkında bilgi veririmisiniz ?

  4. Serkan diyor ki:

    Hayır aslolan neticedir ve florür’ün netice olarak fazla kullanımı zarar verdiğine göre. Kullanmazsak daha sağlıklı olacağımıza inanıyorum. Hümeyra hanımın da dediği gibi, florür içermeyen veya tamamen bitkisel olan diş macunlarına da biraz yer verseniz. Sizi Firma çalışanı olduğunuz varsayımı düşüncemizin kırılmasına olanak sağlıyacaksınız.

    Aynı şekilde İlkay Uzun bey’den bahsetmişsiniz. Kendisi Dr.Dt. Fakat veri sağlayan özel bir şirkette veri toplama hizmetleri bölümünde çalışıyor.

    Burada benim aklıma direk şu geliyor. Bu arkadaşlar sağlam bir diş macunu firmasının araştırma ekibinden.

Yorum Yaz


− bir = 8