Çocuğunuza ne zaman, hangi aşıları yaptırdığınızı hatırlıyor musunuz? Çocuklarını büyütmüş olan ebeveynler, aşı denildiğinde hafızalarını şöyle bir yoklamak ihtiyacı duysa da, okul çağından küçük çocukları olan ebeveynler için, aşı konusu henüz tazedir. Ülkemizde 6 yaşın altındaki çocuklara, çoğu 2 yaşına gelmeden önce olmak üzere, 30’a yakın aşı yapıldığını biliyor musunuz?

Çocuklarımızın sağlığı bizim için her şeyden önemli. Bu nedenle onları hastalıklardan korumak için tereddütsüzce aşılatıyoruz. Ancak bütün ebeveynler bizler gibi düşünmüyor. Batıda son dönemlerde aşı karşıtı grupların oluştuğunu biliyor musunuz? Peki, aşı karşıtı insanların eğitimli kişiler arasından da çıktığını söylesem, şaşırır mısınız? Aşının pek de sorgulanmadan uygulandığı ülkemiz için aşı karşıtlığı yeni bir kavram olabilir, ancak, bazı konuları önceden tartışıp kulak dolgunluğu yaratmanın faydalı olduğunu düşünüyorum.

Bu yazımda sizleri Amerika’da aşı konusunda yapılan tartışmalarla tanıştıracağım. Aşı karşıtı grupların ileri sürdüğü her iddianın karşısında, aşı yandaşlarının savunmaları yer alıyor.

Yazıda vereceğim bilgiler ışığında, aşağıdaki soruların yanıtını arıyorum:

- Çocuğumu aşılatmak doğru mu ya da

- Çocuğumu aşılatarak hata mı yaptım?

Ayrıca, tartışmaları okurken, belki daha önceden merak ettiğiniz bazı konular da gözünüze çarpabilir. Mesela aşıdan sonra neden ateşlendiğimiz gibi…

1- Aşıların Yan Etkileri Var…

Aşı karşıtları, aşıların kısa ve uzun dönemde ciddi yan etkileri olduğunu ileri sürmektedir.¹⁾

İlaçlar, ameliyat ya da aşı… Her tıbbi uygulamanın yan etkisi vardır. Ancak genel olarak faydaları yan etkilerinden daha fazla olduğu için uygulanır. Çoğu aşı uygulamasının yan etkisi, aşılama bölgesinde ağrı/kızarıklık ve hafif ateştir. Uygulanan kişilerin çok küçük bir yüzdesi, aşının yan etkileri nedeniyle ciddi şekilde rahatsızlanır.

Bulaşıcı Çocuk Hastalıkları Uzmanı ve Atlanta’daki Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’nde görevli olan Dr. Rishi Desai, bu konuda rotavirüs örneğini vermektedirr²⁾: ” Bulgularımıza göre, rotavirus aşısından dolayı ölen her 1 çocuğa karşılık, aşı olan 400 çocuk, ölümcül rotavirüse karşı korunmaktadır. Yine aşıdan dolayı hastaneye kaldırılan her 1 çocuğa karşılık, aşı yapılan 841 çocuk, rotavirus nedeniyle hastaneye kaldırılmaktan kurtulmaktadır.

2- Aşı Yüzünden Hasta Oldum…

Aşı karşıtları, sağlıklı insanların aşı nedeniyle hastalandıklarını ileri sürmektedir. Aşı sonrasında yaşanabilen ateşi de buna örnek göstermektedir.

Aşı bir mikrobun zayıflatılmış ya da öldürülmüş halidir. Bu zayıf/ölü mikrop, insan bünyesine girdiğinde, vücut bunu yabancı bir madde olarak tanımlar ve bağışıklık sistemi mikroba karşı savaş açar. Mikrop zayıf/ölü olduğu için de bağışıklık sistemi savaşı kazanır. Böylece o hastalığın mikrobu vücuda bir daha girdiğinde, vücut o hastalığı nasıl yeneceğini hafızasına yazmış olur. Yani aşı sayesinde, o mikroba karşı bağışıklık kazanılmış olur.

Aşı sonrasında belli ölçülerde ateş normal, hatta sevindiricidir. Bunun nedeni, mikrop ile bağışıklık sisteminin savaşıyor olmasıdır. Ateş ile beraber oluşan yüksek ısı, vücutta daha fazla alyuvar ve antikor üreterek mikropları öldürür. Yani aşıdan sonra gelen ateş, bağışıklık sisteminin çalışıyor olduğunun işaretçisi olup, hastalık olarak değerlendirmemek gerekir.

3- Aşıyı Bebeğim Büyüyene Kadar Ertelesek…

Aşı karşıtları aşıların en azından bebekler büyüyene kadar ertelenmesini önermektedir. 6 yaşın altında olan çocuklar, aşı programı dahilinde yakın aralıklarla pek çok aşıyı olurlar. Küçük çocukların bağışıklık sisteminin henüz gelişmemiş olması nedeniyle, bazı ebeveynler, bu kadar aşıyı vücutlarına yüklemenin hasta olmalarına yol açabileceğini düşünmektedir.

Çocukların bağışıklık sisteminin yetişkinler kadar gelişmemiş olduğu doğrudur. Ancak bu durum aşı yaptırmamak için değil, aksine, aşı yaptırmak için en önemli sebeplerden biridir. Gelişmemiş bağışıklık sistemleri nedeniyle çocuklar hastalıklara karşı daha savunmasızdır. Ayrıca mideleri daha az asit ürettiğinden, ağız yoluyla mideye giren bakteri ve virüslerin üremesi için daha uygun bir ortam vardır.

Ayrıca aşı ile verilen virüsler, bebek ve çocukların narin bağışıklık sistemi düşünülerek, bağışıklık sistemini bozmayacak kadar zayıflatılmıştır. Aşı ile verilen mikropların oranı, bebeklerin/çocukların günlük yaşamda karşılaştıkları olumsuz çevresel etkenlere kıyasla okyanusta bir damla kadardır.³⁾

4- Sağlık Tercihi Kişisel mi?

Aşı karşıtları, aşının kişisel bir sağlık tercihi olduğunu, devletin zorunlu aşı programları ile buna karışmaya hakkı olmadığını ileri sürmektedir.

Bir-iki ailenin aşılanmamayı seçmesi toplumda büyük bir fark yaratmaz. Çünkü aşılı bireylerin çok olduğu bir toplumda, aşısız bireylerin çevresinde, sağlıklı insanlardan meydana gelen görülmez bir kalkan vardır. Dolayısı ile aşısız insanlar da sağlıkla yaşantılarına devam edebilir. Ancak toplumda genel eğilim aşı yaptırmamak yönünde olursa, sadece bir adet hasta kişinin bile topluma girmesiyle bağışıklık sistemi bozulabilir ve salgın hastalıkların yolu açılabilir.

Buna en güzel örneklerden biri⁴⁾ 2005 senesinde Amerika’nın Indiana eyaletinde meydana gelen kızamık salgınıdır. Indiana eyaletinde yaşayan aşısız 17 yaşında bir kız, Romanya’ya yaptığı seyahatte, farkına varmadan kızamık hastalığını kapmış ve ülkesine döndüğünde katıldığı bir toplantıda, bu hastalığı pek çok aşısız bireye bulaştırmıştır. Bu toplulukta 35 kişinin yan etkilerinden endişelendikleri için aşı olmayı reddettiği ve bunlardan 31 tanesinin kızamık olduğu ortaya çıkmıştır.

5- Boşuna Aşı Yapılıyor…

Aşı karşıtları, aşı yapılan bazı hastalıkların artık görülmediğini, bu hastalıklar için aşı yaptırmanın sadece aşı üreticisi ilaç şirketlerine para kazandırmaya yaradığını söylemektedir.

Düzenli ve zorunlu olan aşı uygulamaları sayesinde, gerçekten de pek çok gelişmiş ülkede belli hastalıklar yok olmaya yüz tutmuştur. Bununla beraber, uluslararası seyahatlerin çok yaygın olduğu ve izole bir toplumdan bahsetmenin neredeyse imkansız olduğu günümüzde, aşı yaptırmanın gerekliliğini ortadan kalkmamıştır.

2008 yılında dünya çapında yaklaşık 164,000 kişi kızamıktan hayatını kaybetmiştir. Hapşırma ve öksürme sırasında havaya saçılan taneciklerden bulaşan kızamık, hamilelerde düşüklere, erken ya da ölü doğumlara yol açmaktadır.⁵⁾

6- Aşı Yüzünden Çocuğum Otistik Oldu…

Aşı karşıtları, aşı içindeki bazı maddelerin toksik olduğunu, zorunlu aşı programları ile birden fazla aşının aynı anda verilmesinin, bebek/çocuk vücudunda olumsuz etki yaratacağını söylemektedir. Bu fikirlerine dayanak olarak verdikleri bazı araştırmalara göre, bu maddeleri içeren aşıların yapılması nedeniyle, çocuklarda alerji, otizm, beyin hasarı, beyin iltihabı, okuma güçlüğü rahatsızlığı, öğrenme ve davranış bozuklukları görülmektedir.

Aşı içindeki bazı maddelerin nadiren bazı bireylerde alerjik reaksiyona yol açtığı doğrudur. Bazı maddeler ise, tek başına ele alındığında toksik gözükmekle beraber, oranları insanlara zararlı olmayacak kadar düşüktür.⁶⁾ Her ne kadar aksini iddia eden birkaç araştırma olsa da, aşı ile yukarıda belirtilen rahatsızlıklar arasında kesin bir bağlantı olduğu bilimsel olarak kanıtlanmamıştır.

Örneğin 1998 senesinde yayınlanarak, kızamık/kabakulak/kızamıkçık aşısının otizme yol açtığını öne süren ve tıp dünyasında çok yankı bulan bir makale, ebeveynlerde korku ve aşıdan kaçınma durumu yaratmıştır. Yapılan araşma sonucunda, makalenin baş yazarı olan doktorun tıbbi gerçekleri çarpıttığı anlaşılmıştır. Ayrıca doktorun “aşılamanın çocuklarını otistik yaptığını düşünen” aileleri savunan hukuk firmasından maddi destek gördüğü tespit edilmiştir. Sonuç olarak doktorun tıp lisansı iptal edilmiştir.⁷⁾

7- Aşılar Çok Pahalı

Aşı karşıtları, aşıların aile bütçesine yük bindirdiğini söylemektedir.

Ülkemizde ‘Ulusal Aşı Programında” yer alan ve TC Sağlık Bakanlığı tarafından çocuklara yapılması zorunlu olduğu belirlenmiş olan aşılar Sağlık Ocaklarında ücretsiz olarak yapılır.

Aşının maliyeti, aşılanmama yüzünden oluşacak hastalıkları tedavi maliyetinden çok daha ucuzdur.

Aşının Fayda/Zarar Analizi

Yukarıda verdiğim tartışmaları tek bir tabloda özetlersem:

 

Bu bilgiler ışığında aynı soruları yeniden soruyorum:

- Çocuğumu aşılatmak doğru mu? Ya da

- Çocuğumu aşılatarak hata mı yaptım?

Aşı Konusunda Ne Düşünüyorum?

Aşılara karşı çıkma fikri yeni değil. Aksine aşıların ilk uygulanmaya başladığı 1700’lü yıllardan beri, çeşitli sebeplerle aşı karşıtı olan gruplar her zaman olmuştır. Ancak aşının bilimsel olarak kanıtlanmış faydaları her zaman ağır basmıştır.

Aşılama sayesinde çocuk felci, çiçek hastalığı, tetanoz, difteri gibi hastalıklar yüzünden yüzbinlerce insanın sakat kaldığı ya da öldüğü dönemler, dünyanın büyük bir kısmı için geride kalmıştır. Bu durumu, titizlikle takip edilen aşı kampanyalarına borçluyuz. Yine de, maalesef, hastalıklardan arınmış bir dünyada yaşamıyoruz. Bu nedenle aşı yapmanın gerekliliği ortadan kalkmıyor.

Sonuç olarak benim bu konudaki görüşüm, bilimsel çalışmaları ve istatistiksel ortalamaları takip etmek yönünde. Nadir görülen birkaç vakadan ya da yan etkiden dolayı, aşılara tü-kaka deyip, aşı olmayı reddetmek doğru gelmiyor. Zaten bu mantıkla düşünsek, yan etkilerinden dolayı hiçbir ilacı içmememiz gerekir.

Ben ebeveynlerimizin bu konudaki sağduyularına güveniyor ve batıda yaşanan “aşıyı reddetme” yaklaşımının ülkemizde oluşmayacağını umuyorum.

---

 

Kaynaklar

1) Ebeveynlerin Aşı Yaptırmak İstememesinin 10 Nedeni

http://www.bellybelly.com.au/baby/question-vaccinations

2) Rotavirüs Aşısının Faydaları Risklerinden Çok Daha Fazla Ağır Basıyor

http://www.medscape.com/viewarticle/752057

3) Zamanlamanın Önemi (Aşılama İçin)

http://www.vaccinateyourbaby.org/about/importance.cfm

4) İndiana Eyaletinde 2005 Yılındaki Kızamık Salgınının, Amerika’da Kızamık Aşısının Uygulamadan Kaldırılmasına Etkileri

http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa060775#t=articleBackground

5) Kızamık

http://www.medicinenet.com/measles_rubeola/page2.htm

6) Ebeveynlerin Endişelerini Yanıtlıyoruz: Aşılar Zararlı Koruyucu, Destekleyici Maddeler, Katkı Maddeleri ya da Artıklar İçerir mi?

http://pediatrics.aappublications.org/content/112/6/1394.full

7) Çocukluk Çağında Yapılan Aşıyı Otizmle Bağlantılandıran Çalışma Sahte Çıktı

http://www.npr.org/blogs/health/2011/01/06/132703314/study-linking-childhood-vaccine-and-autism-was-fraudulent

Wikipedia – Aşı Tartışması

http://en.wikipedia.org/wiki/Vaccine_controversies

Aşının Önemi

http://www.sabin.org/files/attachment/value_vaccination_bloom_canning_weston.pdf

Aşı Tartışmasını Anlamak

http://www.naturallifemagazine.com/naturalparenting/vaccines.htm