AA Eğitim Aile Çocuk Çocuk Eğitimi Ebeveynlik

Çocuklara para yönetimini öğretmek: İsviçre ve İngiltere usulü

İngiltere ve İsviçre, bankacılıkta iyi olmalarını parayı küçük yaşta öğrenmelerine borçlular...

Bizim ev haftanın altı buçuk günü dağılır, dağıtılır. Son yarım gün ise herkes bir işin ucundan tutar ve her şey yerli yerine konur.

İki çocuktan sonra böyle oldu. Haliyle iki kardeş evi aynı hızda dağıtsalar bile büyük olan oğlum, küçüğü kızdan daha verimli ve hızlı topluyor. Biz de onu övüyoruz. Fakat bazen övgü yeterli olmuyor. 

İngilizce bir kaynakta “bazı ev işlerini yapmanın karşılığı olarak çocuklara para verilebilir” diye okudum. Yurtdışında çocuğa Noel ve doğumgünleri dışında genellikle hediye verilmez. Biz de bu duruma ayak uydurmaya çalışıyoruz; ama bir şekilde bir yerde görünce de istiyor. O zaman dedik ki ‘Bize evde yardım et, para kazan, kazandıklarını biriktir ve paranın yettiği bir oyuncağı kendine al‘.

Yaklaşık yarım yıl kadar bu anlaşmaya uyduk. Sonra farkettim ki evde ne yapsa, karşılığında para istiyor. Ev ile alakalı hiçbir isteğimizi karşılıksız yapmaz olmuş. Bu kez işleyişi değiştirmek adına, ‘Sen bu evde bazı görevleri yerine getir, iş bölümü yapalım, biz de sana haftalık verelim’ dedik. Tabii yaşı 5 olduğundan, ne kadar haftalık vereceğimizi kestiremedik.

O sırada bir makale ile karşılaştım. Makalede çocukların kendi paralarıyla en çok şeker satın aldıklarını yazıyordu. Bizdeki harcama ise başından beri hep Lego’ya oldu. Hatta bir keresinde, ‘İstersen bu küçük lego yerine, birkaç hafta daha para biriktirip şu büyüğü alabilirsin’ demiştim ve o gün parasını harcamayıp kendini tutmuşluğu beni hayretler içinde bırakmıştı. Makale, çocukların küçük yaştan itibaren her şeyin bir bedeli olduğunu öğrenmelerini olumlu buluyor ve her ne olursa olsun harcadıkları şeye ailelerin karışmaması gerektiğini savunuyor. Böylece çocuklar, kendi yaptıklarının sorumluluğunu alabiliyorlar.

Para, küçük yaştan itibaren aile içinde konuşulmalı. Orta okul çağındakilere haftalık değil, aylık verilmeli ki çocuklar harcamalarını belli bir süreye yayabilsinler! Tabii bu durumda parayı ne şekilde harcayacaklarını sormak yerine, biriktirmeyi önermek de gerekiyor. Fakat son söz çocukların…

Elbette ödül veya ceza olarak parayı kullanmak yanlış. Yaramaz diye harçlığını kesmek yok! Çocuklar da kendi paralarını şekere yatırsalar bile, eğer evdeki kural ‘yemekten önce şeker yok’ ise bu kurala her daim uyulmalı.

Peki, ne kadar para?

İsviçre’de ilkokul 1. sınıf çocuklarına haftalık 1 İsviçre Frankı, yaklaşık 3,5 Türk Lirası vermek uygun görülüyor. 2. sınıfta 2, 3. sınıfta 3 frank diye gidiyor. 5. sınıftan itibaren aylık 20-30 Frank uygun görülüyor. 13 yaşından itibaren İsviçre’de çocuklar okul saatleri dışında çalışarak, hatta eğitim alıp çocuk bakanları bile var, kendi paralarını da kazanabiliyorlar. Bu yüzden sonrası ‘kendi sorumluluğunda’ gelişiyor.

İngiltere’de çocuklara çok para verilmemesi öneriliyor. Doğru miktarda verilen harçlık, çocuğa parayı harcama konusunda beceri kazandırdığı gibi çocukların para konusunda kendilerine güvenini de sağlıyor. Eğer bir iş karşılığında kazandıkları paraysa, örneğin araba yıkamak veya bahçe işlerine yardım etmek gibi, çocuklara ekstradan memnuniyet duygusu da kazandırıyor.

İngilizler, dört yaş için haftalık 2,5 İngiliz Sterlini, 5 yaş için haftalık 3 İngiliz Sterlini, 10 yaş için haftalık 3,5 ve 14 yaş için haftalık 5,5 İngiliz Sterlini’ni ortalama olarak öneriyor. 1 İngiliz Sterlini 4,5 Türk Lirası ediyor.

Belki de İngiliz ve İsviçre ülkelerinin bankacılıkta iyi olmaları, küçük yaşta parayı kullanmayı öğrenmelerinden geliyor…

Doğru bütçeyi ayarlamak:

  • Çocuklara kendilerine verilen para ile ne yapacaklarını belirleyin.

İhtiyaçlarını mı karşılamalılar, yoksa istediklerini mi almalılar? İlk hafta çikolata ve dergilere harçlıklarını yatırdıktan sonra ellerinde para kalmayınca bir sonraki hafta belki daha uygun çözümler bulacaklar.

  • Şartları belirleyin.

Düzenli olarak çocuğa harçlık vermek çocukların odaklanmalarına ve bütçe ayarlamalarına olanak verir. Haftalığını hak etmesi için bazı minimum koşullar da koyabiliriz. Örneğin bazı ev işlerini yapması veya haftada belirli sayıda iyi davranış karşılığında yıldız biriktirmesi gibi. Böylece tüm hafta boyunca harçlık günü için çaba gösterir.

Geçen gün oyuncakları toplamamak için direnen 2 yaşındaki kızıma televizyon ve çikolata rüşvet teklif ettim; ama hiç oralı olmadı. ‘Para vereceğim’ deyince emziğini fırlatıp oyuncak toplamaya gitti.

  • Harçlık kazanmak eğlencelidir.

Yoksa piyangonun anlamı olmazdı değil mi? Bazı ekstra işler önererek çocuğun harçlık miktarını arttırmasını sağlayabiliriz. Bulaşık makinesini boşaltmak ya da mevsimsel bazı işler önermek gibi. Bu şekilde çocukların müzakere becerilerini de geliştirebiliriz. Daha çok işe daha çok para! Eminim birçok cin fikirle karşımıza gelip müthiş de pazarlık yapacaklardır. Benim büyüğü şimdiden öyle en azından.

Okula başlamadan ‘Damlaya damlaya göl olur’ veya ‘Ayağını yorganına göre uzat’ atasözlerinin anlamlarını da öğrenmeleri cabası! 

Kaynaklar: https://www.ubs.com/magazines/
https://www.roostermoney.com/pocket-money-resources/how-much-pocket-money-should-i-give/
Deniz Sütlü Özgül

Deniz Sütlü Özgül

ALTERNATİF ANNE YAZARI | İzmir'li bir Çevre Mühendisi. İzmir, İstanbul ve Londra ardından şimdi İsviçre'de yaşayan, hobi olarak seyahat yazarlığı yapmış ve oğlu doğunca GezginAnne.com adlı bloğu sahiplenmiş bir anne. Tren setleri ve legolar bazen zumba, su altı dalışı, kayak, sörf gibi meraklarının önünde engel olsa da seyahatlerin ve yazarlığın pek önüne geçemiyor. Üstelik artık 2 çocuklu!
http://www.gezginanne.com/

Yorum Ekle

Yorum yapmak için tıklayınız

Alternatif Yazarlar

Gülüş Türkmen
Gülüş Türkmen
Aslı Demirörs Ağtaş
Aslı Demirörs Ağtaş
Gözde Erserçe Özateşler
Gözde Erserçe Özateşler
Deniz Sütlü Özgül
Deniz Sütlü Özgül
Ayşegül Uysal
Ayşegül Uysal
Özdemir Hiçdurmaz
Özdemir Hiçdurmaz
Özge Çakıcı Songür
Özge Çakıcı Songür
Tuba Tayfun Kayalarlı
Tuba Tayfun Kayalarlı
Meftun Kocakaya
Meftun Kocakaya
Zeynep Domaniç
Zeynep Domaniç
Tümünü Gör

Güvenilir Uzmanlar

Uzm. Dyt. Orçun Kürüm
Uzm. Dyt. Orçun Kürüm
Uzm Dr. Defne Eraslan
Uzm Dr. Defne Eraslan
Uzm. Psk. Aylin Karabağ Sılığ
Uzm. Psk. Aylin Karabağ Sılığ
Eğt. Uzm. Dr. Elif Kalkan
Eğt. Uzm. Dr. Elif Kalkan
Psk. R. Berin Tuncel
Psk. R. Berin Tuncel
Uzm. Psk. Elçin Gündoğdu Aktürk
Uzm. Psk. Elçin Gündoğdu Aktürk
Uzm. Klinik Psk. Yasemin Meriç Kazdal
Uzm. Klinik Psk. Yasemin Meriç Kazdal
Uzm.Ped. Belgin Temur
Uzm.Ped. Belgin Temur
Tümünü Gör