Çocuk Eğitimi Çocuk Psikolojisi Kitap

Çocuğunuzla Kitap Yolculuğunda Size Düşenler (2)

İşim gereği bugüne kadar pek çok çocuk kitabı okudum. Hem kendim okudum, hem de pek çok çocuğa okudum. Ben kendim 100 çocuk kitabı okuduysam en iyi ihtimalle 10 tanesini çocuklara okudum, hediye ettim. Ve yine en iyi ihtimal 2-3 tanesi elimize, dilimize yerleşti.

Daha önceki yazımda da belirtmiştim. Kitaplar gerçekten önemli. Kitap okurken çocuklarınızla geçirdiğiniz özel zamanın etkileri yadsınamaz elbette ama kitaplar çocuklarınızın bilişsel ve duygusal gelişimi açısından da çok önemli. Pek çok diğer faydasının yanında kitaplarla ve sesli okumayla büyümenin dil gelişimi ve okul başarısı arasındaki bağlantıları araştırmalarla da kesinlik kazandı.(Bu konuda kapsamlı bir okuma için: http://www.egitimpedia.com/arastirma-hikayelerin-cocuk-beyni-uzerindeki-etkileri/)

Kitap seçme konusunda ‘ekstra özel bir çaba’ harcamam gerektiğini bana ilk öğreten kişi, yeğenim İpek oldu. Ben daha önce sadece sizinle paylaştığım kriterlere dikkat ederek kitap seçerdim (http://alternatifanne.com/cocugunuzla-kitap-yolculugunda-size-dusenler-1/). Bir gün o Büyük Gözlemci beni köşeye sıkıştırınca yetişkin olarak bizim gözümüzden kaçan ayrıntıların da çok önemli olduğunu fark ettim.

Hayatımdaki bütün çocuklarla elimizden, dilimizden düşmeyen, çocuklara huzurlu bir okuma deneyimi yaşatan, belli bir süre hayatımıza yerleşen kitapların ‘ortak özelliklerini’ paylaşmak istiyorum sizlerle bu yazıda. Bu yazıda paylaşacaklarımın salt bilimsel değil, aynı zamanda deneyimsel bulgular olacağının da altını çizmekte fayda görüyorum. (Yarın da aşağıdaki özelliklerin detaylı olarak açıklanmış hallerini okuyabileceksiniz.)

  • Duygular ve hikaye çocuğunuzun gelişim seviyesiyle uyumlu ve geliştirici olmalı. Çocuklarınızın duygusal ve bilişsel olarak neleri alabileceğini en iyi siz bilirsiniz. Bu alanlarda çocuklarınızın sınırları ile uyumlu, o sınırları ‘biraz’ esneten duygu ve hikayeleri seçin, çocuklarınızı fazla zorlamayın. Örneğin kolaylıkla korkan bir çocuğa vahşi ya da ürkütücü karakterler göstermeyin.
  • Tüm hikaye basit ve ufuk açıcı resimlerle anlatılmalı. ‘Uygun’ resimler, en az hikaye kadar, belki daha da fazla önemli. Çünkü çocuklar ‘dediklerinizden’ daha çok, ‘gördüklerini’ alıyorlar.
  • Karakterler, karakter sayıları ve mizaçlar çocuğunuzun yaşı ve bilişsel-duygusal gelişimiyle uyumlu olmalı.
  • Kitapta kullanılan dil çocuğunuzun yaşıyla, hikayenin içeriği ve duygusuyla uyumlu ve tutarlı olmalı
  • Okuyacağınız kitabın uzunluğu hem sizin okuma için ayırdığınız süreyle, hem de çocuklarınızın dikkat süreleriyle uyumlu olmalı.
  • Seri kitaplar, hem seçme kolaylığı, hem de sağlayabilecekleri faydalar açısından önemli. Doğru kurgulanmış, karakter devamlılığı ve tutarlılığı olan ve iyi hazırlanmış seri kitapları tercih edin.
  • Sanılanın aksine çizgi filmlerin kitapları genelde hayal kırıklığı yaratıyor ve çocukların kitaplardan uzaklaşmalarına sebep olabiliyor. Bırakın çizgi filmler olduğu yerde kalsın ve siz özgün kitaplara yönelin.

Bu ‘özelliklerin’ oldukça kapsamlı olduğunun ve bazılarınızın isyan bayraklarını çekmek üzere olduğunun farkındayım. Elbette ki bu özellikler ‘ideal’ durumu anlatmaya yönelik. Burada sıralananların hepsini bir kitapta bulmak da oldukça zor, kitap alırken tüm bu özelliklere dikkat edecek kadar zaman ayırmak da.

Ben çocuklar için olan kitapları iki gruba ayırmayı anlamlı buluyorum. İlk grupta çocukların gelişimlerine yönelik, belli kavramları (kare, daire, sayılar, objeler gibi) öğrenebilecekleri, oynayabilecekleri (kapakçıklı kitaplar, her sayfada gizlenen nesneyi bulma gibi) her anlık/ gündelik kitaplar var. Bu kitaplar her an el altında olabilir, çocukların erişebilecekleri yerlerde durabilir ve seçimlerinde biraz daha ‘lakayt ve rahat’ davranabiliriz. Bu yazı, beyinlerine ve yarınlarına yönelik ekim yaptığımız ikinci gruptaki kitaplar düşünülerek yazılmıştır: ‘Büyülü bir dünyanın kapılarını açan, belli bir ritüeli ve zamanı olan, hem ebeveyn, hem de çocuklar için ‘kitap okumanın ötesine geçen’ duygusal bir paylaşım ve derinleşme anı yaratan ‘O Kitap Okuma Anları’ için. Hani sizin tüm duyguları vererek okuduğunuz, çocuklarınızı gerçekten de kitabın içine çektiğiniz ‘O Kitaplar’. Ben bu ikinci gruptaki kitapların ‘O ana özel olmasının’ ve sadece okunacakları zaman ortaya çıkmasının işin sihrini arttıracağına inanıyorum ve seçilmesi sırasında da yaşanan zorluklara değeceğine inanıyorum. 😉

Sonuç olarak bize düşen, her şeyde olduğu gibi, elimizden gelenin en iyisini yapmak. Ve aslında hepsinden önemlisi çocuğumuzun sınırlarının farkında olmak, seçimlerimizi bu sınırlara göre yönlendirmek ve bu sınırları adım adım esnetmek yönünde adımlar atmak. Sevgili Hocam Leo Pruimboom’un sık sık tekrarladığı gibi, ‘Değişim söz konusu olduğunda en küçük değişiklik en büyük farkı yaratır.’

images

Dipnot: İlgilenenler için bir dipnot olarak bizim çok sevdiğimiz kitapların bazılarını da fikir vermesi açısından sizlerle paylaşmak isterim. Bazılarının baskılarının artık kalmadığının farkındayım ama hala bazı kitapçılarda ve www.nadirkitap.com’da bulunabiliyor.)

Psikolog ve Gelişim Koçu Dilek Büyükselçuk

Konuk Yazar

1 Yorum Var

Yorum yapmak için tıklayınız

  • Havayollarina mutlaka tek basiniza iki kucuk cocukla seyahat edeceginizi bildirin ve ozel yardim isteyin. Herhangi bir ucreti olmamasi lazim, zaten ozel birsey de yapmiyorlar ama sadece hosteslere size yardimci olmasi konusunda uyari yapiyorlar ki, o bile cok ise yariyor.