Çeviri Engelli Kitap Otizm

Armut dibine düşmezse ne olur?

Amerikalı aktivist yazar Andrew Solomon’un “Armut Dibine Düşmeyince” kitabının  kapağını ve tanıtım yazısını görmemle kitaba vurulmam aynı anda oldu: Anne Babalar, Çocuklar ve Kimlik Arayışı alt başlığı ile yayınlanan eseri okumam tahminimden uzun sürdü (notlar kısmını saymazsak 650 sayfa büyük boy bir kitap). Kitap üzerine yazabilmek için cesaretimi toplamamsa bir ayı buldu.

Detaya girmeden önce okuyucuyu ne ile karşı karşıya olduğu hakkında bilgilendirmek isterim: Tıpkı arka kapakta Nobel ödülü sahibi Eric Kandel’in bahsettiği gibi bu kitabı okumak zihin açıcı bir deneyim. Ancak bu deneyime oturmakta olduğumuz sırça köşkleri sallandıracak, hayat anlayışımızı sorgulatacak nefes daralmaları, acı ve belki gözyaşı eşlik edecek. Neden mi?

Önce yazarımızdan söz edelim biraz. Solomon, Yale ve Cambridge’deki edebiyat eğitiminin ardından Cambridge’de psikoloji doktorasına başlar. İlk romanı ülke çapında ses getirir. New York Times’da depresyondan Libya siyasetine çok farklı konularda yazılar yazar. LGBT hakları, ruh sağlığı gibi konularda mücadele edip ruh sağlığı alanına katkıları nedeniyle ödül kazanır. 2001 yılında Depresyon Atlası isimli kitabı ile kurmaca dışı dalda 2001 yılında Ulusal Kitap Ödülü’nü alır.

Kitabın ilk bölümünde yazar kendinden, eşcinselliğinden, hayatını sekteye uğratan ağır depresyonundan bahsediyor. Tahmin edilebileceği üzere Solomon’un kolay bir hayatı olmamış. Kendini ailesine olduğu gibi kabul ettirene kadar hem kendisi hem ailesi mutsuzmuş. Ancak, belki de bütün bu yaşadıkları kendi gibi topluma aykırı düşen insanları incelemeye yöneltmiş onu. Dile kolay yaklaşık 20 yıl boyunca yatay kimlikleri araştırmış, bu konuda yüzlerce yüz yüze görüşme yapmış.

Yatay kimliği yazar, anne babamızdan genetikle edinmediğimiz özellikler olarak tanımlıyor. Eşcinsellik, sağırlık, cücelik, down sendromu ve otizm bu kitapta yatay kimlik olarak ele alınan başlıklardan bir kaçı. Solomon, her konu başlığı altında sayısız gerçek hikayeyi bizimle paylaşırken, bu örnekler üzerinden bize şunu sorgulatıyor: anne baba çocuğunun eşcinselliğini, sağırlığını ya da diğer bir yatay kimliğini değiştirme fırsatı bulsa ve bu fırsatı kullansa, insan türünün çeşitliliğine zarar vermiş olur mu? Örneğin sağırlar başlığı altında sağırlığı ile gurur duyan insanların hikayelerini okuyacaksınız. İşte kafa karışıklığı tam da bu noktada başlıyor. Fiziken ya da davranışlarımız açısından toplumsal normlara uygun olduğumuz için kendimizi doğru, diğerlerini yanlış ya da eksik olarak tanımladığımızda, hayat anlayışımızı faşist bir düşünce üzerine şekillendirmiş olmuyor muyuz?

Anne baba olarak çocuğunun kendinden ve diğerlerinden farklı olduğunu kabul etmek tabii ki kolay değil. Komşunun çocuğu cıvıl cıvıl sokakta koşup atlarken, ağır engelli bir çocuğa ebeveynlik eden anne baba neden biz diye soruyor, sorguluyordur. Kitapta sosyo-ekonomik ya da kültür olarak birbirinden farklı ailelerde, farklı kimliklerin nasıl karşılandığı, üstesinden nasıl gelindiği/gelinemediğine şahitlik ediyoruz. Engelli çocuğunun ölmesini istediği için vicdan azabı çeken anne, tecavüz sonucu dünyaya gelen bir çocuğun psikolojisi, harika çocukların aile baskısı altında intiharla sonuçlanan hayatları. Biri ağır engelli iki çocuktan sonra, normal çocuğa engelli kardeşin bakımında yardımcı olması umuduyla dünyaya getirilen ama bebeğin ağır engelli doğması ile bir kez daha yıkılan aile.   

Solomon yaptığı görüşmeleri bize bütün çıplaklığı ile aktarırken, tarih boyunca bu kimlik sahiplerinin nasıl bir muameleyle karşı karşıya kaldığını da anlatıyor. Elli yıl önce yaşıyor olsa eşcinselliğini gizli saklı yaşamak zorunda kalacağı gerçeğini kabulleniyor. Zihinsel ya da fiziksel engellilerin geçmişte ölüme terkedilmelerinin normal karşılandığından bahsediyor. Günümüzde bazı noktalarda ilerleme sağlanmış olsa bile, trans cinsiyetler, tecavüz sonucu doğan çocuklara bakış açısında pek bir değişiklik yok gibi. Solomon’un kitabını, bize göre daha uygar olduğunu düşündüğümüz Amerika’daki vakalara dayanarak yazdığını düşünürsek, bizim toplumumuzdaki yatay kimliklerin vay haline demekten kendini alamıyor insan.

Peki bu kitabı okumak bir anne olarak sana ne kattı diye soracak olursanız eğer iki cevabım var: Birincisi hayatın sadece kendimizden ve çevremizden ibaret olmadığını hatırlamak, hayatın ve insanın çeşitliliğini kavramak ve buna saygı duymak. İkincisi ise dünya üzerindeki her can ile empati kurabilecek, önyargısız ilişki kurabilecek çocuk yetiştirmek. Fazla naif bir iddia olacak ama günümüzün şiddet dolu, tatminsiz, karanlık dünyasına merhem olacak tek şey bence bu.

Armut Dibine Düşmeyince, Andrew Solomon

Yapı Kredi Yayınları

Çeviren: Nurettin Elhüseyni  

 

Çiğdem Sirkeci

Çiğdem Sirkeci

1978 İstanbul doğumluyum. 1994'de Vefa Lisesi'ni, 1999'da İTÜ Makine Fakültesi Tekstil Mühendisliği bölümünü bitirdim. Uluslararası bir firmanın üretim ofisinde çalışıyorum.
Kendimi bildim bileli okumayı, yazmayı sevdim. 2000 yılından beri çeşitli edebiyat dergileri için çeviri yapıyorum. Görsel Moda Tasarımı Sözlüğü ve Moda Tasarımının Temelleri isimli iki çeviri kitabım var. Kızım Deniz İpek'in doğumundan sonra, yaklaşık 4 yıl, Dünya Kitap'ta ‘Bebek Kokulu Kitaplar’ köşesinde, Çocuk Gelişimi/Eğitimi hakkındaki kitapları tanıttım. Halen Dünya Kitap'ta Popüler Psikoloji isimli köşemde kişisel gelişim ve psikoloji kitapları üzerine eleştiri yazıyorum.
Ebeveyn-çocuk ilişkilerinin hepsi için geçerli tek bir doğru olmadığına inanıyorum. Anne baba olarak çocuğumuzla sağlıklı bir ilişki kurabilmek için sürekli okumak, sürekli araştırmak, kendimizi sürekli geliştirmek ve kendi ‘eşsiz, benzersiz’ doğrumuzu bulmak yükümlülüğünü taşıdığımızı düşünüyorum.

Yorum Ekle

Yorum yapmak için tıklayınız

*

En Popüler İçerikler

Alternatif Yazarlar

Gülüş Türkmen
Gülüş Türkmen
Aslı Demirörs Ağtaş
Aslı Demirörs Ağtaş
Gözde Erserçe Özateşler
Gözde Erserçe Özateşler
Deniz Sütlü Özgül
Deniz Sütlü Özgül
Ayşegül Uysal
Ayşegül Uysal
Özdemir Hiçdurmaz
Özdemir Hiçdurmaz
Özge Çakıcı Songür
Özge Çakıcı Songür
Meftun Kocakaya
Meftun Kocakaya
Tuba Tayfun Kayalarlı
Tuba Tayfun Kayalarlı
Zeynep Domaniç
Zeynep Domaniç
Tümünü Gör

Güvenilir Uzmanlar

Uzm. Dyt. Orçun Kürüm
Uzm. Dyt. Orçun Kürüm
Uzm Dr. Defne Eraslan
Uzm Dr. Defne Eraslan
Uzm. Psk. Aylin Karabağ Sılığ
Uzm. Psk. Aylin Karabağ Sılığ
Eğt. Uzm. Dr. Elif Kalkan
Eğt. Uzm. Dr. Elif Kalkan
Psk. R. Berin Tuncel
Psk. R. Berin Tuncel
Uzm. Psk. Elçin Gündoğdu Aktürk
Uzm. Psk. Elçin Gündoğdu Aktürk
Uzm. Klinik Psk. Yasemin Meriç Kazdal
Uzm. Klinik Psk. Yasemin Meriç Kazdal
Uzm.Ped. Belgin Temur
Uzm.Ped. Belgin Temur
Funda Kale Yıldırım
Funda Kale Yıldırım
Tümünü Gör