Çocuk Kültürü Gülüş'ün Köşesi Kitap

İdeal okul yoktur, Andrew Clements kitapları vardır!

Her çocuğa uygun ideal bir tek okul yoktur. Buna karşılık, her çocuğa okuldan zarar görmesini engelleyecek ideal bir silah verebiliriz!

clements01Biz bugünün yeni anneleri, ilkokula 80’lerde veya 90’larda gittik. Okumamız gereken romanların listesi, 50’lerde ve 60’larda büyüyen annelerimizinkiyle aynıydı: Robinson Crusoe, Robin Hood, Tom Sawyer, Dünyanın Merkezine Yolculuk, Deniz Altında 20 Bin Fersah… ve duygulara hitap eden Küçük Kadınlar, Demiryolu Çocukları, Çocuk Kalbi… Düşünsek de söylemeye cesaret edemezdik ki bunlar, çok güzel hikâyeler olmalarına karşılık yetişkin diliyle yazılmış, yetişkin mantığında hikâyelerdi. Hani, anne babaların çocuklardan daha çok anlayıp daha çok sevdiği bazı Disney filmleri gibi! İçinde boyumuzu aşan tehlikeler, kaldıramayacağımız hüzünler, anlayamadığımız mantık yürütmeleri vardı. Ama şimdilerde edebiyatta yeni ve zeki bir güncellemeden nasiplenebiliyoruz. 0-6 yaş anneleri olarak La Fontaine Masalları’nın, Kibritçi Kız’ın, Mavi Sakal’ın aslında 5 yaş öncesine yönelik olmadığını, Kırmızı Başlıklı Kız’ın farklı rötuşlarla anlatılmasının uygun olduğunu bildiğimizden, çocuk romanında bu yeni ve modern soluğun gerekliliğini daha iyi görebiliyoruz.

Zevkten zevke, görüşten görüşe daima fark vardır ama, ben Andrew Clements’ı tek geçiyorum ve onu hiç tereddüt etmeden size tavsiye etmek istiyorum. Anlatayım;

clements022014 yılı, eğitim sistemleri ve okul seçimi hakkında fikirlerimin tepetaklak olduğu bir yıldı. Türk sisteminin çocukları birer yarış atı gibi gördüğünü, çoktan seçmeli sınav odaklılığı ile onları düşünmekten, eleştirel bakmaktan alıkoyduğunu öğrenmiş, Belçika’da yetişmiş bir Frankofon olarak çocuklarımı Belçika sistemine yakın olduğunu zannettiğim Fransız okuluna vermiştim. Ancak okulun yönetimsel ve pedagojik altyapısı çöküş sürecine girmişti ve bu çöküşün faturası birçok çocukla birlikte oğluma da yansımaktaydı. İlkokul hakkında bildiklerimi yeniden gözden geçirmek zorunda kaldım. Alternatif eğitimlerle içli dışlı olanlarımız bilirler ki eğitim sistemlerinin hemen hepsi sorunludur, iyi okullar ve iyi öğretmenler işi biraz olsun kurtarırlar. Ve tabii, her çocuğa uygun ideal bir tek okul yoktur. Buna karşılık şunu gördüm: Her çocuğa okuldan zarar görmesini engelleyecek ideal bir silah verebiliriz!

clements03

Sorgulama cesareti

Bu silah, çocuğa içinde bulunduğu dünyayı, ona belli bir dünya görüşü sunan okulunu ve öğrenci-öğretmen ilişkisini sorgulama cesaretidir.

Raife Polat, bu cesareti çocuğa roman kahramanlarının verebildiğini söylemişti bana. Ve yine onun tavsiyesiyle bu kahramanların en etkili olanlarını ortaya çıkaran adamı, Andrew Clements’ı keşfettim.

Çocuklarla iletişimde çok sevdiğim bir teknik vardır: Çocuğun hissettiği olumsuz ve yıkıcı düşünceyi hayali olarak gerçekleştirmek. Duyguları yönetmek ve yönlendirmek için hayal dünyası çok etkili bir alandır. Andrew Clements da işte tam bunu yapıyor.

Üç seçme tavsiye:

BUNUN.ADI_.FINDEL
Bunun Adı Findel, Günışığı Kitaplığı

Bunun adı Findel” romanında beşinci sınıf öğrencisi Nick, masaya “masa” diyenin kim olduğunu, sözcüklerin kimler tarafından ortaya çıkarıldığını sorguluyor (ayy tam ben!) Kaleme “kalem” demek yerine “findel” derse neler olur, mesela? Merak ediyor ve deniyor. Bu, çocuğa kontrol alanını, yaratma gücünü ve çevresine etkisini gösteren, özgürleştirici bir roman. Hikâyemiz yerin on bin fersah altında ya da uçan balon üzerinde değil, her çocuğun yaşam alanının içinde, bir sınıfta geçiyor. Kahramanımız da özel güçleri olan ya da aşırı zeki biri değil, sıradan bir öğrenci. Buna rağmen hikâyenin etkisi bir dünya turuna bedel! Oğlum Barış’ın okurken müthiş bir keyif aldığını, kendini güçlü hissettiğini bizzat gözlemledim.

Konusmak Yok kapak.indd
Konuşmak Yok, Günışığı Kitaplığı

Konuşmak Yok”, sınıftaki erkeklerin ve kızların aralarında girdikleri bir bahsi gerçekleştirme hikâyelerini anlatıyor: İki gün boyunca tek kelime etmeyen grup kazanacak. Peki, okulda, evde bu nasıl olacak? Konuşmak ve dinlemek, iç sesine kulak vermek ve çocuğun çevresine etkisi üzerine eşi benzeri olmayan bir roman.

Karne Oyunu, Günışığı Kitaplığı
Karne Oyunu, Günışığı Kitaplığı

Oğlumla birlikte okumayı heyecanla beklediğim esas eser ise “Karne Oyunu”. Nora, kötü notlar alan sevgili arkadaşı Stephen ile sınıfları ayrılmasın diye bütün zekâsını, vasat not almak için yapması gereken hataları hesaplamak için kullanıyor. İyi bir karnenin her şey demek olmadığını göstermek için sıfırları biriktirmek tehlikeli bir yol! Eğitimcileri, ebeveynleri ve öğrencileri, zor konularda birlikte çözümler bulmak için iletişime davet eden bir kitap!

Yazarla tanışmamı sağlayan Raife’ye, kitapları ülkemize kazandıran Günışığı Kitaplığı’na ve bu yaz tamamen tesadüfi biçimde tanıştığımız, kitapların Türkçe çevirmeni Mine Kazmaoğlu’na teşekkürü borç bilirim.

Gülüş Türkmen

Yazar, müzisyen, iletişim danışmanı.
www.gulusturkmen.com

Yorum Ekle

Yorum yapmak için tıklayınız