Editörün Seçtikleri Gülüş'ün Köşesi Kitap

5 adımda iyi bir rehber kitap seçmek

Genç bir annenin seçeceği başucu kitabı, hayati önem taşıyor...

Geçen gün bir kitapçıda, uzun yıllar ayrılmak bilmediğim Çocuk Yetiştirme bölümüne bir göz attım. Bölüm genişlemiş genişlemesine ama, eski uzman, yeni uzman, yarı-uzman ve blogger dâhil, ne çok isim “kaynak kitap” yazmayı başarmış, şaşırdım! Arka kapaklara bakıyorsunuz, meğer uzman değil mankenmiş, meğer biyologmuş, eczacıymış, “şifacı”ymış! Kendi alanında değil, çocuk yetiştirme üzerine kitap yazmış…

Son yıllarda Türkiye’de agnotoloji yani “cehalet bilimi” hâkim oldu: Devlet politikaları yıllar içinde üst düzey uzman sayısının azalıp, fahri uzman sayısının çoğalmasını engelleyemedi. Her alanda tehlike oluşturan yıldız isimler ve sansasyonel söylemler, ebeveynlik alanında da karşımıza çıkıyorlar.

Peki, böyle karışık bir dönemde iyi bir kaynak kitabı nasıl seçebiliriz? İyi kitap nedir, kime göre iyidir?

Orta yaşlarına gelen bir araştırmacı yazar olarak ben bile elime aldığım kitabın neresinin eğri, neresinin doğru olduğunu bir bakışta anlayamıyorum. Öte yandan genç bir annenin seçeceği başucu kitabı, hayati önem taşıyor…

Okuma oranı düşük olan ülkemizde kitaplar öncelikle ismine, rengine, kokusuna (!) göre beğeniliyor, bu bir gerçek. Bu gerçekten yola çıkarak şimdi size, çocuk yetiştirme üzerine bir kaynak kitap ararken dikkat edebileceğiniz 5 özellik göstereceğim. Benim için iyi bir kaynak çocuk yetiştirme kitabı demek, anneyi gereğinden fazla yormayan, gereğinden fazla endişelendirmeyen, gereğinden fazla sakinleştirmeyen, konudan sapmayan, bilimsel bir kitap demek. Bu doğrultuda, işte size 5 basit kaynak kitap seçme yöntemi:

  1. Konu “yeterince iyi ebeveynlik” değilse başka kaynak arayın.

Yüksek kaliteye sahip kaynaklar genel bir anlamda anne ve babalara hitap eder ve mükemmellik ya da özel olma iddiası taşımaz. “Çocuğunuz Büyürken Sizi Neler Bekler?”, “Çocuğunuza Sınır Koymak” bunlar arasındadır. Ama “Çocuklar Nasıl Başarır”, “Çocuk Yetiştirmede Nebevi Yöntem” türü başlıklar, farklı noktalara vurgu yaparlar (başarı odaklılık, Nebevi odaklılık gibi). Bu örnekleri öylesine bulduğumu vurgulamak isterim, derin anlamlar aramayın lütfen. Nebevi Yöntem elbette bazı aileler için uygun olabilir, ancak unutmayın ki Nebevi de olsak anne-babayız, dolayısıyla ana kaynak olarak klasik bir ebeveynlik kitabı yeterli olacaktır.

2. Aradığınızdan daha fazlasını vaat edenleri geri plana atın.

Çoğu ebeveyn, bir konuda ihtiyacı olandan fazla bilgiye sahip olduğunda bu bilgileri doğru yönetemez. “Çocuk Merkezli Oyun Terapisi”, “Travma, Bağlanma ve Aile Konstelasyonları” türü başlıklara ihtiyacı olan, sizden ziyade konu uzmanlarıdır. Siz çocuğunuzla sıradan oyunlar oynamakla, onlarla samimi bir ilişki kurmakla yükümlüsünüz. Bu tür kitapları okumak ise sizi gereğinden daha endişeli yapar ve mükemmeliyetçilik tuzağına sürükleyebilir. Sağlıklı beslenme ve tıp, gereksiz okumaların yapıldığı başlıca konular arasındadır. Konu uzmanlarının değerlendirebileceği verileri kendi kendinize değerlendirmeye çalıştığınızda yanlış çıkarım yapar, hayatınızı daha sağlıklı değil daha yorucu ve karmaşık hale getirirsiniz. Bırakın teşhis ve tedavileri güvendiğiniz uzmanınız yapsın, endişelerinizi de onunla paylaşın.

3. Başlık şaşırtıyor veya eksik hissettiriyorsa başka kaynak bulun.

“Bağırmayan Anne Baba” fikri size imkânsız görünüyorsa, “Kolay Ebeveynlik” sözünü hakaret gibi algıladıysanız, dokunmayın: Olmadığınız, olamayacağınız birine dönüşmenize gerek yok! Siz sadece aşırı uçlarınızı törpülemekle (hiç bağırmamak değil daha az bağırmak, kolay değil ama daha az zorlanarak çocuk yetiştirmek gibi) yükümlüsünüz. Klasik kaynaklar da bunu size verecektir.

4. Yazar son zamanların en popüler isimlerinden biri ise, şüpheci olun.

Çağımız, bir simanın sansasyonel söylemlerle ön plana çıkarılma çağı. Alternatif tıp, beslenme ve çocuk yetiştirme alanları da sömürüye en fazla maruz kalan alanlar. Bu alanlarda aklınıza gelen ilk isimler, burada listesini çıkaramayacağım kadar farklı sebeplerden şaibeli olabiliyorlar. Şayet bunlardan birine sempati duyuyorsanız, lütfen sağlam elden karşıt görüşlere göz atma cesareti gösterin. Unutmayın ki sadece sizin hayatınız değil, çocuğunuzunki de söz konusu! Çocuğunuz için kendi fikrinizden şüphe etmeye değer.

5. Kitap şaşırtıcı derecede ince ya da kalınsa, başka kaynak bulun.

Emzirme üzerine 500 sayfalık bir okuma yapmaya gerçekten ihtiyacınız var mı? Aynı şekilde, “Ebeveynlere Tavsiyeler” türü bir başlık 70 sayfadan ibaret ise, kaynak niyetine annenizin tavsiyelerini tercih edin.

Kitabı aldıktan sonra karşılaşabilecekleriniz:

– Şok eden veriler

Çok basit bir kural söyleyeceğim: Şok olduysanız, dehşete düştüyseniz, eksik ya da çarpık bilgi okuyor olma ihtimaliniz çok yüksektir. Bilginin kaynağı gösterilmiş mi? Kaynaktan bilgiyi kontrol etmeye çalışın. Geçtiğimiz hafta Canan Karatay’ın yeni kitabına dair bu yönde çok ağır bir eleştiri okudum. Bu verilerin başka sayfalarda değerlendirilmesine bakabilir, verileri kullanan yazarın mezun olduğu okula, uluslararası alanda bilinirliği olup olmadığına ve gelen eleştirilere bakabilirsiniz.

– Vaaz değil, metot arayın

Diyelim ki kitabı aldınız. Fakat okurken her şeyi ne kadar da yanlış yaptığınızı, ya da doğrusunu yapmakta ne kadar zorlanacağınızı düşünüyorsunuz… O halde bu kitap size sadece vaaz veriyor, ya da imkansızı istiyor demektir! Bunlar işe yaramaz, gerçekçi metotlar işe yarar. Gerçekçi bir metot kitabı bulun.

– Eğer kitap size bir felsefe ya da gruba dâhil olmayı öneriyorsa, durun!

Yeterince iyi anne-baba olmak için hiçbir grubun mensubu olmanız gerekmez. Adı ister “Doğal Ebeveynlik” olsun ister “Koşulsuz Ebeveynlik”, okuduğunuz kaynak hakkında yazılan eleştirileri bulun ve değerlendirin. Örneğin ben, kendi kendime şeytanın avukatlığını yaparım: “Doğal ebeveynlik bu ise, yapay ebeveynlik ne olabilir? Yapaylığın, doğallıktan daha sağlıklı olduğu hiçbir durum yok mudur? Doğal zannettiğim ama aslında doğal olmayan şeyler var mı? Peki ya doğal olup da zararlı olabilecek şeyler?” gibi. “Koşulsuz ebeveynlik, sınırsız ebeveynlik midir? Benim ihtiyacım sınır koymak mıdır, yoksa koşulları kaldırmak mı?” İyi ve rahat emzirmek için sizi emzirme gruplarına davet ediyorlarsa, buna ne kadar ihtiyacınız olduğunu sorgulayın, vb.

Gülüş Türkmen

Yazar, müzisyen, iletişim danışmanı.
www.gulusturkmen.com

Yorum Ekle

Yorum yapmak için tıklayınız